SZKOLENIA DLA LEKARZY, TECHNIKÓW, PEDAGOGÓW, PSYCHOLOGÓW, TERAPEUTÓW I OSÓB ZAINTERESOWANYCH TEMATYKĄ NEUROMODULACJI

Klasyfikacja aEEG

Prawidłowa interpretacja zapisu aEEG to klucz do postawienia trafnej diagnozy
i podjęcia odpowiednich działań terapeutycznych w neonatologii. W drugim artykule z naszej serii, autorstwa dr. n. med. Łukasza Karpińskiego, skupimy się na klasyfikacji aEEG – niezbędnym narzędziu do oceny funkcji mózgu u noworodków. Dowiesz się, jak poprawnie odczytywać i klasyfikować wzorce zapisu oraz na co zwrócić szczególną uwagę, oceniając dolną i górną granicę zapisu.

Autorem artykułu jest dr n. med. Łukasz Karpiński, uznany specjalista neonatologii
i wykładowca AKSON Centrum Edukacji, który w tym artykule i podczas szkoleń, dzieli się swoją wiedzą na temat aEEG/CFM.

Ocena zapisu aEEG polega dolnej oraz górnej granicy zapisu i zastosowaniu odpowiedniej klasyfikacji. Szczególne znaczenie ma dolna granica. Cokolwiek niekorzystnego dzieje się ze stanem ogólnym pacjenta i jeżeli zaczyna to wpływać na ośrodkowy układ nerwowy, przekłada się to na czynność bioelektryczną. Zdrowy noworodek donoszony charakteryzuje się ciągłą czynnością bioelektryczną, tzn, że przez cały czas elektrody EEG rejestrują jakieś napięcie. Pogorszenie stanu ogólnego powoduje pojawienie się w czynności bioelektrycznej okresów o niskiej amplitudzie – zapis staje się nieciągły. Powoduje to, w pierwszej kolejności obniżenie dolnej granicy zapisu. Im większe uszkodzenie, tym EEG ma niższy woltaż.

Jedną z pierwszych klasyfikacji jest ta opracowane przez Al. Naqeeb. Opierała się ona właśnie na ocenie dolnej i górnej granicy. Wyszczególnia ona trzy rodzaje zapisu. Zapis prawidłowy – dolna granica powyżej 5uV, górna granica powyżej 10uV. Zapis nieznacznie prawidłowy – dolna granica poniżej 5uV, górna powyżej 10uV. Oznacza to, że w zapisie pojawiają się fragmenty o niskiej amplitudzie, co powoduje obniżenie dolnej granicy, jednak amplituda przez większość czasu jest nadal wysoka, dlatego górna granica jest prawidłowa. Trzecim rodzaje zapisu jest zapis znacznie nieprawidłowy – supresja czynności bioelektrycznej, gdzie dolna granica zapisu jest poniżej 5uV, górna granica zapisu poniżej 10uV. Stan ten oznacza znaczne upośledzenie funkcji lub uszkodzenie OUN co powoduje, że czynność bioelektryczna ma znacznie obniżoną amplitudę.

Powyższa klasyfikacja nie obejmuje jednego ważnego zjawiska. Zdrowe, donoszony noworodki mają ciągłą czynność bioelektryczną, jednak patrząc na zintegrowane EEG u takiego pacjenta można zaobserwować, że co około 20-45 minut rozpiętość zapisu (banwidth – odległość pomiędzy górną i dolną granicą) jest zmienna, zapis robi się na przemian szerszy lub węższy. Wynika to ze zamiany stanów czuwania u noworodka. Fragmenty węższe – bardziej ciągłe, odpowiadają czuwaniu lub aktywnej fazie snu. Sen aktywny jest prekursorem snu REM u starszych dzieci. Rozróżnienie pomiędzy czuwaniem a snem aktywnym nie jest możliwe przy wykorzystaniu tylko aEEG. Można tego dokonać obserwując pacjenta lub stosują monitorowanie video. Fragmenty szersze – mniej ciągłe, odpowiadają fazie snu spokojnego. Sen spokojny, u starszych dzieci przekształca się w sen wolnofalowy. Obecność zmian w aEEG w zależności od stanu czuwania nazywa się cyklicznością lub cyklicznością sen-czuwanie (SWC – sleep-wake cycling). Pojawia się ona ok. 25 tygodnia ciąży pod postacią nieregularnego, trudnego douchwycenia falowania dolnej granicy zapisu. Wyraźnie widoczna jest ok. 29-30 tygodnia ciąży, pod postacią wyraźnego falowania dolnej granicy zapisu. Ok. 32-34 tygodnia ciąży można ją zauważyć jako zmiana zarówno dolnej, jak i górnej granicy zapisu.

Obecnie stosowana klasyfikacja została opracowana przez prof. Lene Helstrom-Westas.
Opiera się ona na nomenklaturze pochodzącej z klasycznego EEG. Uwzględnia ona również występowanie cykliczności sen-czuwanie. Może być ona również stosowana do opisu badań pochodzących od noworodków przedwcześnie urodzonych. Klasyfikacja wyszczególnia 5 rodzajów zapisów. Pierwszy zapis to zapis ciągły prawidłowy (continous normal voltage – CNV). Jest to zapis, w którym występuje cykliczność. W związku z tym górna i dolna granica jest różna w zależności od stanu czuwania pacjenta. W okresie snu aktywnego i w trakcie czuwania dolna granica powinna być powyżej 10uV, zaś górna poniżej 25uV. W trakcie snu spokojnego, dolna granica powinna być powyżej 5uV, zaś dolna poniżej 50uV. Zapis ten jest charakterystyczny dla zdrowych donoszonych noworodków i wcześniaków powyżej 32-34 t.c.

Kolejny rodzaj zapisu to zapis nieciągły (discontious voltage – DNV). Jest to zapis pozbawiony cykliczności. Z uwagi na fakt, że w klasycznym EEG, u tych pacjentów pojawiają się liczne fragmenty o niższej amplitudzie, dolna granica tego zapisu jest poniżej 5uV, górna zaś poniżej 50uV. Zapis ten jest nieprawidłowy dla noworodków donoszonych, jest za to dominujący
u wcześniaków poniżej 30t.c. Kolejnym rodzajem zapisu jest zapis wyładowanie-supresja
(burst-suppression – BS). Zapis charakteryzuje się niską dolną granicą – 0-2uV. W okolicy tej dolnej granicy znajduje się większość zapisu. Na tym tle co kilka-kilkanaście sekund pojawiają się wyładowania trwające maksymalnie kilka sekund o amplitudzie powyżej 25uV.

Można wyszczególnić dwa rodzaje zapisu – BS + oraz BS -. BS + to zapis, w trakcie którego jest więcej niż 100 wyładowań na godzinę, zaś w zapisie BS – jest ich mniej niż 100/godz.
Oglądając badanie, te dwa rodzaje zapisu można odróżnić wzrokowo. Jeżeli wyładowania „zlewają” się mówimy o zapisie BS +, zaś jeżeli widać wyraźnie każde pojedyncze wyładowania
to mówimy o zapisie BS -.
Zapis ten jest zawsze nieprawidłowy i występuje zarówno u noworodków donoszonych jak
i wcześniaków z ciężkimi powikłaniami neurologicznymi.

Kolejnym rodzajem zapisu jest zapis ciągły o niskim voltażu (continous low voltage – CLV). Charakteryzuje się ciągłą czynnością bioelektryczną o amplitudzie ok. 5uV. Najczęściej pojawia się u noworodków donoszonych z ciężką encefalopatią niedotlenieniowo- niedokrwienną. Ostatnim rodzajem jest zapis płaski – linia izoelektryczna (flat trace – FT).
Jest to zapis o bardzo niskim woltażu, ok. 0uV. Odzwierciedla on brak czynności bioelektrycznej, czyli śmierć mózgu pacjenta.