SZKOLENIE DLA LEKARZY I TECHNIKÓW SPECJALIZUJĄCYCH SIĘ
W ZAKRESIE NEUROLOGII, PSYCHIATRII I REHABILITACJI

Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS) od lat należy do najbardziej obiecujących metod wspomagających leczenie zaburzeń psychicznych oraz wielu schorzeń neurologicznych. Obecnie uważana jest za narzędzie, które nie tylko uzupełnia tradycyjne formy terapii, lecz w wielu przypadkach staje się kluczowym elementem procesu terapeutycznego – szczególnie tam, gdzie konwencjonalne metody nie przynoszą oczekiwanych rezultatów.

W niniejszym artykule autorstwa Weroniki Redos omawiamy, jakie zastosowania w psychiatrii i neurologii znajduje TMS, w jakich zaburzeniach jest szczególnie skuteczna i jak wykorzystuje się ją do tworzenia wysoce zindywidualizowanych, efektywnych protokołów leczenia

TMS w psychiatrii jest skuteczny tam, gdzie farmakoterapia nie wystarcza

1. Depresja lekooporna – przełom w terapii

Do najdokładniej udokumentowanego zastosowania powtarzalnej stymulacji TMS (rTMS) należy leczenie ciężkich przypadków depresji lekoopornej. Stymulacja najczęściej skupia się na obszarach grzbietowo-bocznej kory przedczołowej (DLPFC). Wysoka częstotliwość impulsów stosowanych w stymulacji lewej DLPFC zwiększa jej obniżoną aktywność i pomaga przywrócić równowagę w sieciach neuronalnych odpowiedzialnych za kontrolę nastroju. Pacjenci z depresją lekooporną często odczuwają poprawę już po kilkunastu sesjach, zgłaszając zmniejszoną apatię, mniejszą ilość silnych, negatywnych myśli oraz większą motywację i energię.

2. Zaburzenia lękowe – modulacja reakcji stresowej

Zaburzenia lękowe często wiążą się z nadmierną aktywnością układu limbicznego. TMS, stosowana w odpowiednich protokołach hamujących (niskoczęstotliwościowych), może zmniejszać nadaktywność obszarów mózgowych, co prowadzi do poprawy stabilności emocjonalnej i redukcji przewlekłego napięcia lękowego. Pacjenci odczuwają wyciszenie uczucia uporczywego niepokoju, lepszą kontrolę nad stresem oraz poprawę funkcji poznawczych, które były dotychczas zaburzone przez towarzyszący lęk.

3. OCD (zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne)

W trudnych przypadkach OCD sięga się po głęboką stymulację magnetyczną (dTMS). Badania kliniczne wskazują, że u części pacjentów z OCD stymulacja głębiej położonych struktur mózgu potrafi znacząco zmniejszyć częstotliwość i nasilenie natrętnych myśli oraz kompulsyjnych rytuałów. TMS modulując aktywność obwodów korowo-podkorowych pomaga „przerwać pętlę” obsesyjnych zachowań, dając pacjentom przestrzeń na zastosowanie innych terapii i technik leczenia.

4. PTSD (zespół stresu pourazowego)

Pacjenci z PTSD zmagają się z nadmierną pobudliwością struktur odpowiedzialnych za odczuwanie oraz regulację stresu i emocji. Ukierunkowana stymulacja TMS może uspokoić nadreaktywny układ limbiczny, przywracając równowagę między pobudzeniem a hamowaniem neuronalnym. W efekcie obniża się poziom nadmiernej czujności, zmniejsza intensywność natrętnych wspomnień, a pacjent zyskuje lepszą kontrolę nad reakcjami na bodźce związane z traumą. TMS stanowi cenne uzupełnienie terapii psychologicznej, przyczyniając się do łagodzenia objawów pourazowych.

TMS w neurologii – wsparcie neuroplastyczności mózgu

1. Rehabilitacja poudarowa

U pacjentów po udarze mózgu TMS bywa stosowana równolegle z rehabilitacją ruchową. Poprzez odpowiednią stymulację kory ruchowej (np. hamowanie nadaktywnej półkuli zdrowej lub pobudzanie półkuli uszkodzonej) TMS wspiera neuroplastyczność, zwiększając pobudliwość obszarów odpowiadających za funkcje ruchowe, uwagę czy koordynację. Badania pokazują, że integracja TMS z fizjoterapią może przyspieszyć odzyskanie utraconych funkcji i poprawić ogólne wyniki rehabilitacji.

2. Ból przewlekły i neuropatyczny

Stymulacja magnetyczna, modulująca aktywność kory somatosensorycznej oraz ośrodków bólu, pomaga zmniejszać odczuwanie przewlekłego bólu. W przypadku migren, fibromialgii czy neuropatii, TMS zastosowana w określonych protokołach potrafi zmniejszyć intensywność dolegliwości bólowych i wydłużyć okresy ulgi. Co ważne, efekt przeciwbólowy TMS nie jest związany z działaniem farmakologicznym, więc unika się skutków ubocznych przewlekłego stosowania leków przeciwbólowych.

Wsparcie technologiczne i nieustanne doskonalenie

Warto podkreślić, że skuteczność terapii TMS zależy nie tylko od samego urządzenia, ale 
w dużej mierze od kompetencji osoby wykonującej zabieg. Terapeuta musi posiadać wiedzę
z zakresu neurobiologii, protokołów TMS oraz zasad bezpieczeństwa. Dlatego szkolenia
AKSON Centrum Edukacji kładą nacisk na pracę z rzeczywistymi przypadkami oraz praktyczne omówienie wskazań klinicznych. Uczestnicy uczą się, jak świadomie dopasować protokół stymulacji do diagnozy pacjenta oraz jak integrować TMS z innymi formami terapii.

Dzięki odpowiedniemu przygotowaniu merytorycznemu i praktycznemu specjalista TMS zyskuje pewność w działaniu – wie, kiedy i jaką stymulację zastosować, by przyniosła ona maksymalne korzyści pacjentowi. Ciągłe doskonalenie umiejętności (regularne kursy, warsztaty, wymiana doświadczeń) przekładają się na rozwój całej dziedziny neuromodulacji
i coraz lepsze wyniki terapii.

AUTORKA: Weronika Redos – specjalistka neurokognitywistyki, autorka współpracująca
z AKSON Centrum Edukacji