SZKOLENIE DLA PSYCHOLOGÓW, PEDAGOGÓW, LOGOPEDÓW, TERAPEUTÓW, LEKARZY, FIZJOTERAPEUTÓW ORAZ STUDENTÓW KIERUNKÓW MEDYCZNYCH I PSYCHOLOGICZNYCH
W ostatnich latach coraz więcej mówi się o neuroterapii, neuroplastyczności i metodach wspierających układ nerwowy w odzyskiwaniu równowagi. Jedną z najlepiej przebadanych i najczęściej stosowanych nieinwazyjnych metod w tym obszarze jest EEG Biofeedback, nazywany również neurofeedbackiem. To metoda rozwijana od dekad w oparciu o wiedzę neurofizjologiczną, badania kliniczne oraz mechanizmy uczenia się mózgu.
W najnowszym artykule autorstwa Weroniki Redos, specjalistki neurokognitywistyki, opisujemy czym tak właściwie jest EEG Biofeedback (BF), dlaczego terapia z wykorzystaniem neurofeedbacku działa oraz w jakich obszarach znajduje zastosowanie.
Historia neurofeedbacku
Choć podstawy elektroencefalografii (EEG) sięgają początków XX wieku, początki EEG Biofeedback datuje się na lata 50. XX wieku. Jednym z pionierów tej metody był psycholog Joe Kamiya, który w 1958 roku przeprowadził eksperymenty pokazujące, że ludzie potrafią rozpoznawać i wywoływać u siebie rytm alfa (8-12 Hz) związany z relaksacją. Jego badania stały się pierwszym dowodem na możliwość świadomej kontroli własnej aktywności mózgu przy pomocy sprzężenia zwrotnego.
Od tamtej pory metoda rozwijała się równolegle z postępem technologii cyfrowej, neuropsychologii oraz badań nad neuroplastycznością mózgu. Znalazła szczególne zastosowanie w neurologii, psychiatrii, jak i w optymalizacji funkcji poznawczych u zdrowych osób.
Czym właściwie jest EEG Biofeedback?
EEG Biofeedback to nieinwazyjna i bezpieczna forma terapii i treningu mózgu, wykorzystująca informację zwrotną o aktywności elektrycznej mózgu w celu poprawy funkcjonowania psychicznego i fizycznego pacjenta.
Podczas sesji na głowie pacjenta umieszcza się elektrody EEG, które rejestrują aktywność bioelektryczną mózgu w czasie rzeczywistym. Sygnał ten jest analizowany przez specjalistyczne oprogramowanie. Następnie przedstawiany jest on pacjentowi w formie czytelnej informacji zwrotnej – najczęściej wizualnej, dźwiękowej lub audiowizualnej.
Gdy pojawia się pożądany wzorzec fal mózgowych, plansza stymulacyjna nagradza pacjenta. Gdy aktywność odbiega od celu, postęp w grze spowalnia lub kompletnie się zatrzymuje. W ten sposób mózg stopniowo uczy się regulować własną aktywność, wykorzystując aktywne procesy uczenia się i adaptacji układu nerwowego.
Neuroplastyczność - dlaczego mózg może się zmieniać?
Podstawą skuteczności EEG Biofeedback jest jedno z najważniejszych odkryć współczesnej neurobiologii: neuroplastyczność. Neuroplastyczność odpowiada za zdolność mózgu do:
- tworzenia nowych połączeń neuronalnych,
- wzmacniania istniejących sieci,
- reorganizacji funkcji po urazach lub uszkodzeniach,
- uczenia się nowych umiejętności.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu uważano, że mózg dorosłego człowieka jest strukturą w dużej mierze niezmienną. Dziś wiemy, że mózg zmienia się przez całe życie – szczególnie wtedy, gdy dostaje odpowiednią informację zwrotną i bodźce treningowe.
Co właściwie trenujemy w trakcie terapii neurofeedback: o falach mózgowych
EEG rejestruje rytmiczną aktywność mózgu w różnych zakresach częstotliwości. Każde pasmo wiąże się z innym stanem funkcjonalnym:
- Delta (0,5-4 Hz) – głęboki sen, regeneracja,
- Theta (4-8 Hz) – senność, głęboki relaks, medytacja,
- Alfa (8-12 Hz) – relaks, spokój, stan czuwania z zamkniętymi oczami,
- SMR (12-15 Hz) – spokojne i zrelaksowane ciało, przytomny i skupiony umysł,
- Beta (15-30 Hz) – aktywność poznawcza, koncentracja,
- Gamma (>30 Hz) – integracja procesów poznawczych.
Podczas terapii z wykorzystaniem EEG BF, terapeuta dobiera protokół treningowy tak, aby wzmacniać korzystne pasma, redukować nadmiar fal związanych z dysregulacją oraz poprawiać równowagę sieci neuronalnych. Dzięki możliwości doboru indywidualnego protokołu do różnych potrzeb każdego pacjenta, metoda ta znajduje zastosowanie w wielu różnych zaburzeniach.
W jakich obszarach klinicznych stosuje się neurofeedback?
Zakres zastosowań EEG Biofeedback jest szeroki, ale szczególnie istotny w kilku obszarach:
- ADHD i zaburzenia uwagi – neurofeedback jest jedną z najlepiej udokumentowanych metod wspierających terapię ADHD. Trening pomaga pacjentom poprawić koncentrację oraz ograniczyć impulsywne zachowania.
- Zaburzenia lękowe i depresyjne – neurofeedback wspiera regulację układu limbicznego oraz poprawia zdolność mózgu do wyciszania reakcji stresowej.
- Bezsenność i zaburzenia snu – trening fal alfa i SMR bywa wykorzystywany w terapii problemów ze snem i przewlekłego napięcia.
- Rehabilitacja neurologiczna – neurofeedback wspiera proces reorganizacji sieci neuronalnych u pacjentów po urazach mózgu, udarach czy z chorobami neurodegeneracyjnymi.
- Optymalizacja funkcji poznawczych u osób zdrowych – neurofeedback bywa stosowany jako dodatkowa forma treningu poprawiającego pamięć, koncentrację oraz odporność na stres u osób zdrowych, w tym u sportowców zawodowych czy muzyków.
Neurofeedback jako element nowoczesnej terapii
EEG Biofeedback wpisuje się w kierunek współczesnej neurologii i psychiatrii, jako metoda oparta na danych biologicznych, neuroplastyczności oraz spersonalizowanych protokołach. Coraz więcej ośrodków klinicznych wdraża neurofeedback jako uzupełnienie klasycznych metod leczenia.
W AKSON Centrum Edukacji prowadzimy profesjonalne szkolenia z zakresu EEG Biofeedback i neuroterapii. Szkolenia obejmują podstawy neurofizjologii EEG, planowanie i dobór protokołów terapeutycznych oraz praktyczną obsługę systemów marki ELMIKO®do EEG Biofeedback.
W naszych działaniach przewodzi nam motto WIEDZA, KTÓRA POMAGA. Cel ten realizujemy poprzez przygotowanie specjalistów do pracy z nowoczesnym, opartym na dowodach, modelem terapii mózgu. Jeśli chcesz rozwinąć swoje kompetencje w obszarze neurofeedbacku, zapoznaj się z naszymi szkoleniami i dołącz do grona specjalistów nowoczesnej neuroterapii.
Ponadto, w ramach NEURODIAGNOSTYKI prowadzimy również terapię neurofeedback, poprzedzoną odpowiednio dobraną diagnostyką QEEG. Zachęcamy do zapoznania się z aktualną ofertą terapeutyczną na stronie.
AUTORKA: Weronika Redos – specjalistka neurokognitywistyki, autorka współpracująca z AKSON Centrum Edukacji