SZKOLENIE DLA LEKARZY I TECHNIKÓW SPECJALIZUJĄCYCH SIĘ
W ZAKRESIE NEUROLOGII, PSYCHIATRII I REHABILITACJI

Przezczaszkowa stymulacja elektryczna (tES) to grupa nieinwazyjnych technik neuromodulacyjnych, pozwalających na modyfikowanie aktywności mózgu za pomocą słabych prądów elektrycznych. Metody tES – w tym przezczaszkowa stymulacja prądem stałym (tDCS), prądem zmiennym (tACS) oraz przezczaszkowa stymulacja szumem losowym (tRNS) – są stosunkowo proste technologicznie, a zarazem zyskują coraz solidniejsze podstawy naukowe w zastosowaniach terapeutycznych.

W tym artykule, autorstwa specjalistki neurokognitywistyki Weroniki Redos, wyjaśniamy mechanizmy działania tES oraz omawiamy kluczowe różnice między poszczególnymi rodzajami stymulacji. Dowiedz się, jak działa tES i czym różnią się tDCS, tACS i tRNS – od podstaw fizjologicznych po zastosowanie praktyczne.

Jak działa tES?

Mechanizm działania tES opiera się na modyfikacji aktywności neuronów w określonych obszarach mózgu. Stały lub zmienny prąd przepływający między elektrodami zmienia lokalnie potencjał elektryczny wokół neuronów, ułatwiając lub utrudniając im generowanie impulsów. W zależności od typu stymulacji oraz konfiguracji elektrod można uzyskać różne efekty – od podwyższenia pobudliwości w danym obszarze mózgu, poprzez jej obniżenie, aż po synchronizację aktywności mózgu z określonymi falami mózgowymi.

Podstawowe rodzaje tES i ich mechanizmy działania

Każda z metod tES działa na nieco innym mechanizmie:

● tDCS (przezczaszkowa stymulacja prądem stałym) – metoda wykorzystująca stymulację prądem stałym o niewielkim natężeniu (1–2 mA), płynącym w sposób ciągły między elektrodami. W tDCS wyróżnia się elektrodę anodową (zwiększającą pobudliwość) i katodową (obniżającą pobudliwość). Efekty tDCS utrzymują się zwykle kilkadziesiąt minut po sesji, a przy regularnym powtarzaniu zabiegów, mogą się utrwalać. Metoda ta jest prosta w użyciu i dobrze przebadana, co czyni ją najpopularniejszym wariantem tES w badaniach klinicznych w psychiatrii i neurologii.

● tACS (przezczaszkowa stymulacja prądem zmiennym) – metoda wykorzystująca prąd zmienny o określonej częstotliwości, zsynchronizowany z naturalnymi częstotliwościami mózgu. W przeciwieństwie do tDCS, gdzie prąd jest stały, w tACS prąd płynie naprzemiennie, zmieniając kierunek wielokrotnie w trakcie jednej sesji i wpływając na czasowe wzorce aktywności mózgu. tACS jest często wykorzystywana w zaburzeniach snu, stanach lękowych czy w pracy z pacjentami z zaburzeniami funkcji poznawczych.

● tRNS (stymulacja szumem losowym) – najnowsza spośród omawianych metod, wykorzystująca prąd o losowo zmieniającym się natężeniu i częstotliwości, czyli tzw. szum losowy. W praktyce urządzenie generuje szybko zmieniający się kierunek przepływu prądu, którego wartości podążają za rozkładem losowym. W odróżnieniu od tDCS, gdzie kierunek przepływu prądu ma kluczowe znaczenie, w tRNS efekt stymulacji nie zależy od polaryzacji elektrod. Uważa się, że tRNS zwiększa pobudliwość korową m.in. poprzez zjawisko stochastic resonance (rezonans stochastyczny) – dodanie losowego szumu może paradoksalnie poprawić wrażliwość sieci neuronalnych na sygnały. Metoda pokazuje obiecujące wyniki w poprawie funkcji poznawczych, a wstępne badania sugerują jej skuteczność m.in. w terapii afazji czy rehabilitacji poudarowej.

Nowoczesne wsparcie sprzętowe w terapii tES

Dzięki postępom technologicznym, dzisiejszy sprzęt do tES pozwala na elastyczne dopasowanie parametrów stymulacji do potrzeb terapii lub badania naukowego. Przykładem jest system QVITI CorStim tES – zaawansowane urządzenie dostępne w ofercie ELMIKO, które obsługuje pełne spektrum trybów tES (zarówno stałoprądową stymulację tDCS, zmiennoprądową tACS, jak i stymulację szumem losowym tRNS). Aparat ten zapewnia wysoką kontrolę nad natężeniem, częstotliwością i przebiegiem prądu, spełniając rygorystyczne normy bezpieczeństwa wymagane dla sprzętu klinicznego.

Nowoczesne systemy tES, takie jak Stymulator Solterix tDCS, umożliwiają również prowadzenie terapii w warunkach domowych, pozytywnie wpływając na komfort pacjenta i dostęp do alternatywnych metod terapii. Osobny tryb administratora oraz pacjenta pozwalają personelowi medycznemu zaprogramować wymagane parametry sesji terapeutycznej, a pacjentowi uruchomić ją osobiście w bezpieczny dla siebie sposób, ułatwiając cały proces terapeutyczny.

Szkolenia jako klucz do sukcesu w neuroterapii

Zrozumienie zasad działania tES i umiejętność ich praktycznego zastosowania to podstawa skutecznej terapii. Właśnie dlatego w AKSON Centrum Edukacji prowadzimy kompleksowe
szkolenia z zakresu tDCS – od podstaw fizjologii i neuroanatomii, poprzez konfigurację sprzętu, aż po planowanie indywidualnych protokołów terapeutycznych.

To pierwszy krok, by zacząć świadomie korzystać z możliwości, jakie daje neuromodulacja prądem.

AUTORKA: Weronika Redos – specjalistka neurokognitywistyki, autorka współpracująca z AKSON Centrum Edukacji