Elektromiografia igłowa ma za sobą ponad 80 lat historii klinicznej [1]. Technologia pomiarowa została wielokrotnie zmodernizowana, ale podstawowe zasady wykonania badania pozostają niezmienne. Elektroda wprowadzona do mięśnia rejestruje aktywność elektryczną, której analiza dostarcza informacji o funkcji jednostki ruchowej.
Pomimo dynamicznego rozwoju komplementarnych technik diagnostycznych – obrazowania nerwów i mięśni, diagnostyki laboratoryjnej i testów genetycznych – EMG utrzymało swoją pozycję, a SFEMG (Single Fiber EMG) dodatkowo rozszerzyło jej możliwości. W najnowszym artykule, autorstwa specjalistki neurokognitywistyki Weroniki Redos, przyglądamy się roli EMG we współczesnej diagnostyce oraz temu co SFEMG wnosi dodatkowo do praktyki neurologicznej.
Kiedy zlecić badanie EMG – pytanie, które pozostaje nadal aktualne
Elektromiografia niezmiennie pozostaje istotnym narzędziem w diagnostyce układu nerwowego i mięśni. Wytyczne International Federation of Clinical Neurophysiology (IFCN) [2], [3], American Association of Neuromuscular & Electrodiagnostic Medicine (AANEM) [4], [5], [6], [7] i Polskiego Towarzystwa Neurofizjologii Klinicznej (PTNK) [8] konsekwentnie podkreślają rolę tej techniki.
Wskazania do badania EMG obejmują między innymi [7]:
Osłabienie siły mięśniowej o niejasnej przyczynie
Podejrzenie radikulopatii,
Diagnostyka chorób neuronu ruchowego – SLA, SMA,
Ocena stanu nerwu po urazie, zabiegu lub w trakcie leczenia.
Istotną cechą badania EMG jest możliwość rejestrowania aktywności w spoczynku i w trakcie aktywacji mięśnia orazśledzenia w czasie zmian, które mogą wskazywać na przebieg procesu chorobowego [9].
Jak interpretować badanie EMG
Automatyczne algorytmy analizy EMG są coraz bardziej zaawansowane, ale ocena badania nadal wymaga krytycznego myślenia [10], [11], [12]. Wskazane jest to na każdym jej etapie: od planowania badania i doboru mięśni, poprzez interpretację poszczególnych parametrów, po odniesienie wyników do obrazu klinicznego.
Pojedyncza anomalia w zapisie nie jest zawsze równoznaczna chorobie. Aby postawić trafną diagnozę, niezbędne jest uwzględnienie wszystkich kluczowych cech zapisu: lokalizacji zmian, ich symetrii, relacji do wyników badania przewodnictwa nerwowego i historii klinicznej pacjenta.
Nowoczesne narzędzia nie zastąpią wiedzy i doświadczenia lekarza prowadzącego badanie.
Co SFEMG wnosi do praktyki klinicznej – czyli gdzie EMG może być niewystarczające
-
Do wzajemnie uzupełniających się metod elektrodiagnostycznych stosowanych w ocenie motoneuronu, korzeni i splotów nerwowych, nerwów obwodowych, złącza nerwowo-mięśniowego oraz mięśni należą:
-
EMG igłowe – rejestruje czynność elektryczną mięśnia w spoczynku i podczas skurczu.
-
ENG (elektroneurografia, badania przewodnictwa nerwowego) – ocenia przewodzenie w dużych mielinowych włóknach ruchowych i czuciowych nerwów obwodowych na podstawie między innymi latencji, amplitudy i prędkości przewodzenia odpowiedzi wywołanych.
-
Powtarzalna stymulacja nerwu (RNS – ang. Repetitive nerve stimulation, także: elektrostymulacyjna próba nużliwości) – ocenia zmianę złożonego mięśniowego potencjału czynnościowego (CMAP – ang. compound muscle action potential) podczas serii bodźców elektrycznych podawanych na wybrany nerw pacjenta.
-
SFEMG – ocenia stabilność transmisji nerwowo-mięśniowej na poziomie pojedynczych włókien mięśniowych poprzez pomiar jitteru i wykrywanie blokowania impulsów.
W przeciwieństwie do konwencjonalnego EMG igłowego oraz ENG, zarówno badania RNS jak i SFEMG zaprojektowane są z myślą o ocenie złącza nerwowo–mięśniowego. RNS ocenia jednak transmisję na poziomie odpowiedzi całego mięśnia, a SFEMG na poziomie znacznie bardziej selektywnym. Właśnie tu SFEMG uzupełnia EMG, ENG oraz badanie RNS (ang. repetitive nerve stimulation). Oferuje ono bardzo czułą ocenę zmienności transmisji nerwowo-mięśniowej [13], wykazując szczególną przydatność np. w miastenii ocznej [14].
-
SFEMG jako uzupełnienie klinicznego zestawu narzędzi neurologa
Znajomość SFEMG nie jest dziś wymagana od każdego neurologa. Niemniej jej brak – w ośrodkach, do których trafiają pacjenci z podejrzeniem miastenii lub niewyjaśnionymi objawami zaburzenia złącza nerwowo–mięśniowego – może potencjalnie utrudnić lub przedłużyć proces diagnostyczny. Z perspektywy pacjenta z miastenią, taka zwłoka może mieć realne konsekwencje kliniczne [15].
Dlatego SFEMG jest dziś narzędziem, które warto posiadać w swoim warsztacie lekarskim. AKSON Centrum Edukacji prowadzi dedykowane szkolenie z Single Fiber EMG dla neurologów i neurofizjologów, którzy chcą poszerzyć swoje kompetencje diagnostyczne. Kolejna edycja szkolenia, prowadzona przez dr. hab. n. med. Kazimierza Tomczykiewicza startuje już 22.08.2026 w Milanówku. Jeśli chcesz dołączyć do grupy specjalistów, którzy znają SFEMG z praktyki, a nie tylko z teorii, zapraszamy do zapoznania się z programem i zapisu na ostatnie wolne miejsca.
WIEDZA, KTÓRA POMAGA
AUTORKA: Weronika Redos – specjalistka neurokognitywistyki, autorka współpracująca z AKSON Centrum Edukacji
Literatura:
L. Tatu and Y. Péréon, ‘The Origins of Neuromuscular Electrodiagnosis, 1800–1950: A Crucial Period’, Eur. Neurol., vol. 88, no. 1, pp. 32–39, Jun. 2025, doi: 10.1159/000544957.
A. Fuglsang-Frederiksen and K. Pugdahl, ‘Current status on electrodiagnostic standards and guidelines in neuromuscular disorders’, Clin. Neurophysiol., vol. 122, no. 3,
pp. 440–455, Mar. 2011, doi: 10.1016/j.clinph.2010.06.025.
K. Pugdahl et al., ‘Added value of electromyography in the diagnosis of myopathy: A consensus exercise’, Clin. Neurophysiol., vol. 128, no. 5, pp. 697–701, May 2017, doi: 10.1016/j.clinph.2017.02.001.
AANEM, ‘Proper performance and interpretation of electrodiagnostic studies’, Muscle Nerve, vol. 33, no. 3, pp. 436–439, Mar. 2006, doi: 10.1002/mus.20493.
S. C. Cho, M. A. Ferrante, K. H. Levin, R. L. Harmon, and Y. T. So, ‘Utility of electrodiagnostic testing in evaluating patients with lumbosacral radiculopathy: An evidence–based review’, Muscle Nerve, vol. 42, no. 2, pp. 276–282, Aug. 2010, doi: 10.1002/mus.21759.
‘Practice parameter for electrodiagnostic studies in ulnar neuropathy at the elbow: summary statement. American Association of Electrodiagnostic Medicine, American Academy of Neurology, American Academy of Physical Medicine and Rehabilitation’, Muscle Nerve, vol. 22, no. 3, pp. 408–411, Mar. 1999, doi: 10.1002/(sici)1097-4598(199903)22:3<408::aid-mus16>3.0.co;2-7.
AANEM, Model Policy for Nerve Conduction Studies and Needle Electromyography, 2021. [Online]. Available: https://www.aanem.org/Advocacy/Position-Statements/Model-Policy-for-Needle-EMG-and-NCSs
A. Bogucki et al., ‘Rekomendacje diagnostyczne Polskiego Towarzystwa Neurofizjologii Klinicznej : Elektromiografia, potencjały wywołane, elektroencefalografia’, Aktual. Neurol., vol. 1, no. 2, 2001.
W. W. Campbell, ‘Evaluation and management of peripheral nerve injury’, Clin. Neurophysiol., vol. 119, no. 9, pp. 1951–1965, Sep. 2008, doi: 10.1016/j.clinph.2008.03.018.
E. Stålberg et al., ‘Standards for quantification of EMG and neurography’, Clin. Neurophysiol., vol. 130, no. 9, pp. 1688–1729, Sep. 2019, doi: 10.1016/j.clinph.2019.05.008.
A. M. Husain et al., ‘IFCN position statement: use of artificial intelligence in clinical neurophysiology’, Clin. Neurophysiol., vol. 189, p. 2111893, Sep. 2026, doi: 10.1016/j.clinph.2026.2111893.
S. de Jonge, W. V. Potters, and C. Verhamme, ‘Artificial intelligence for automatic classification of needle EMG signals: A scoping review’, Clin. Neurophysiol., vol. 159, pp. 41–55, Mar. 2024, doi: 10.1016/j.clinph.2023.12.134.
‘Literature review of the usefulness of repetitive nerve stimulation and single fiber EMG in the electrodiagnostic evaluation of patients with suspected myasthenia gravis or Lambert-Eaton myasthenic syndrome’, Muscle Nerve, vol. 24, no. 9, pp. 1239–1247, 2001, doi: 10.1002/mus.1140.
H. D. Katzberg and V. Bril, ‘A comparison of electrodiagnostic tests in ocular myasthenia gravis’, J. Clin. Neuromuscul. Dis., vol. 6, no. 3, pp. 109–113, Mar. 2005, doi: 10.1097/01.cnd.0000155026.66153.f0.
E. Cortés–Vicente et al., ‘The impact of diagnosis delay on European patients with generalised myasthenia gravis’, Ann. Clin. Transl. Neurol., vol. 11, no. 9, pp. 2254–2267, Aug. 2024, doi: 10.1002/acn3.52122.